Belgian Cancer Registry (BCR) volgt al meer dan 20 jaar de kankerincidentie in België op. Voor melanoom, de meest agressieve vorm van huidkanker, tonen de meest recente gegevens enkele opmerkelijke ontwikkelingen.
Risico op melanoom meer dan verdubbeld
De afgelopen twee decennia nam het risico op melanoom bij beide geslachten aanzienlijk toe. Bij vrouwen steeg het risico gemiddeld met meer dan 4% per jaar, bij mannen met meer dan 5%. Over een periode van twintig jaar is het risico daarmee meer dan verdubbeld (figuur 1).
Voor het eerst is het risico op melanoom even hoog bij vrouwen als bij mannen
In 2024 registreerde BCR 4.285 nieuwe melanomen, waarvan 2.029 bij mannen en 2.256 bij vrouwen. Tussen 2004 en 2023 lag het risico op een melanoomdiagnose bij vrouwen gemiddeld 16% hoger dan bij mannen. De voorbije drie jaar zette de stijgende trend bij mannen zich echter voort, terwijl het risico bij vrouwen stabiliseerde. Daardoor is, na correctie voor de grootte en leeftijdsstructuur van de bevolking, het risico op een melanoomdiagnose voor het eerst even hoog bij mannen als bij vrouwen (figuur 1). In absolute aantallen blijven vrouwen wel nog iets vaker een melanoomdiagnose krijgen.
Prof. Pierre Coulie, co-voorzitter Stichting tegen Kanker:
« Meer onderzoek redt levens! Daarom ondersteunt Stichting tegen Kanker wetenschappelijk onderzoek naar doeltreffendere behandelingen. Door innovatieve onderzoeksprojecten te financieren, ook op het vlak van melanoom, vergroten we onze kennis over huidkanker en verbeteren we de overlevingskansen en levenskwaliteit van patiënten. »
Belangrijke verschillen naargelang de leeftijd
Dit betekent niet dat het risico op melanoom gedurende het leven gelijk is voor mannen en vrouwen. Tot ongeveer 60 jaar is het risico hoger bij vrouwen. Daarna keert deze trend om en is het risico hoger bij mannen (figuur 2).
Steeds meer melanomen worden vroeg ontdekt
De mediane dikte (Breslow-dikte) van de letsels daalde, een evolutie die vooral in Vlaanderen wordt waargenomen (van 1,0 millimeter in 2009 naar 0,7 millimeter in 2024). Daar werden aanvankelijk meer dikkere melanomen vastgesteld dan in Brussel en Wallonië, maar dankzij de gunstige evolutie zijn de verschillen tussen de gewesten vandaag vrijwel verdwenen.
Intussen wordt meer dan drie op de vier melanomen vastgesteld in stadium I, het vroegste stadium van de ziekte. Vroege opsporing vergroot de behandelingsmogelijkheden aanzienlijk en draagt rechtstreeks bij aan een betere prognose.
Prof. del Marmol – Dermatoloog Academisch Ziekenhuis Brussel (HUB) & Euromelanoma:
« Vroegtijdige opsporing vergroot de kans op een goede uitkomst. Sensibilisering, regelmatige zelfcontrole van vlekjes op de huid, opvolging van personen met verhoogd risico en snelle toegang tot opvolging in geval van verdachte letsels zijn essentieel. Via Euromelanoma zetten we hier al meer dan 25 jaar op in. »
Meer melanomen, maar een steeds betere overleving
Parallel met de stijgende incidentie zien we ook een zeer positieve evolutie in de prognose. De vijfjaars netto-overleving van patiënten met melanoom steeg van 88% voor diagnoses gesteld tussen 2004 en 2009 naar 96% voor diagnoses gesteld tussen 2020 en 2024. De netto-overleving geeft een beeld van de sterfte die aan kanker kan worden toegeschreven en sluit andere doodsoorzaken uit.
Bij patiënten met aantasting van de lymfeklieren (stadium III) steeg de vijfjaars netto-overleving van 59% voor diagnoses in de periode 2004-2009 naar 73% voor diagnoses in de periode 2020-2024.
Ook voor patiënten bij wie al uitzaaiingen aanwezig waren bij de diagnose (stadium IV) is een belangrijke verbetering zichtbaar. In deze groep steeg de vijfjaars netto-overleving van 27% naar 39%.
Prof. Bart Neyns – Diensthoofd Medische oncologie UZ Brussel:
“Dankzij doorbraken zoals immuuntherapie kunnen we zelfs bij een vergevorderd melanoom steeds vaker langdurige ziektecontrole en soms zelfs langdurige overleving bereiken. Dit illustreert hoe fundamenteel onderzoek en medische innovatie rechtstreeks bijdragen aan betere overlevingskansen.”
Preventie blijft essentieel
De spectaculaire verbetering van de overleving mag echter niet doen vergeten waar het verhaal begint: het risico op melanoom is in België in twintig jaar tijd meer dan verdubbeld.
Het beperken van overmatige UV-blootstelling, het versterken van zonbeschermend gedrag, het identificeren van personen met een verhoogd risico, het zo vroeg mogelijk opsporen van melanomen, het verder verbeteren van behandelingen en het blijven investeren in onderzoek zijn complementaire strategieën om de impact van melanoom in België te verminderen. Deze prioriteiten sluiten volledig aan bij de doelstellingen van het nieuwe Kankerplan 2026-2036.
Over Belgian Cancer Registry (BCR)
Belgian Cancer Registry (BCR) verzamelt en analyseert gegevens over alle nieuwe kankerdiagnoses in België. Deze gegevens vormen de basis voor epidemiologisch onderzoek, beleidsondersteuning en evaluatie van preventie- en zorginitiatieven.
