De rol van BCR in de strijd tegen kanker
De Stichting Kankerregister – Belgian Cancer Registry (BCR) viert haar twintigjarig bestaan en blikt terug op twee decennia baanbrekende vooruitgang in kankerregistratie, epidemiologisch onderzoek en screening in België. Ter gelegenheid van deze mijlpaal stellen we met trots onze nieuwe publicatie voor: “BCR’s Role in Cancer Control – Celebrating 20 Years”.
Twee decennia inzicht in kanker in België
Vandaag beschikt het BCR over betrouwbare kankergegevens vanaf 1999 voor Vlaanderen en vanaf 2004 voor het hele land, intussen goed voor 20 jaar aan data. Die gegevens vormen een essentiële kennisbron voor veel partijen (zoals alle Belgische overheidsinstanties bevoegd voor (volks-) gezondheid, nationale en internationale wetenschappelijke verenigingen, artsen, universiteiten, alle gezondheids- en kankerverenigingen, de pers, enz.,). Deze gegevens liggen aan de basis van talrijke studies en evaluaties, van preventieprogramma’s tot vroege opsporing, diagnose, behandeling en opvolging van kanker.
Die inzichten zijn alleen mogelijk dankzij een uitgebreid netwerk van dataleveranciers.
We werken nauw samen met:
- 99 basiszorg- en zorgprogramma’s voor oncologie
- 66 laboratoria voor anatomische pathologie
- 46 laboratoria voor klinische biologie
- 7 centra voor pediatrische hemato-oncologie
Daarnaast ontvangt het BCR aanvullende gegevens van het Intermutualistisch Agentschap (IMA), de drie screeningscentra (CVKO, Bruprev en CCRef), de regio’s (officiële sterftegegevens) en Statbel (bevolkingscijfers en sterftetafels).
In totaal leverden deze gegevensleveranciers in 2025 ongeveer 455 miljoen nieuwe records aan.
Van cijfers naar inzichten
Wat blijkt uit 20 jaar kankerdata; het totale aantal kankerdiagnoses in België blijft stijgen. Vandaag behandelen we jaarlijks ongeveer 20.000 kankers meer dan 20 jaar geleden. Tussen 2004 en 2023 nam het jaarlijkse aantal nieuwe diagnoses (exclusief non-melanoma huidkankers) toe van 32.395 naar 42.140 bij mannen (+30%) en van 26.059 naar 35.204 bij vrouwen (+35%).
Opvallende trends:
- De sterkste toename zien we bij melanoom, leverkanker en myeloproliferatieve neoplasmata.
- Dikkedarm en baarmoederhalskanker dalen, waarschijnlijk mede dankzij georganiseerde screeningsprogramma’s.
- Kankers gelinkt aan rookgedrag, zoals longkanker en hoofd- en halskanker, tonen tegengestelde evoluties: een daling van het risico bij mannen, maar een toenemend risico bij vrouwen.
Waarom komt kanker in het algemeen steeds vaker voor?
- Bevolkingsgroei: België telde in 2023 zo een 1,3 miljoen inwoners meer dan in 2004, een stijging van 13%.
- Vergrijzing van de bevolking: over de jaren heen is het aandeel 60-plussers toegenomen en ze vertegenwoordigen nu 1/4de van de bevolking en ¾ van alle diagnoses.
Bevolkingstoename en vergrijzing liggen dus aan de basis van het toenemende aantal kankerdiagnoses. Specifiek bij vrouwen is er evenwel ook een toename van het risico op kanker (gemiddeld 0,6% per jaar). Tegelijkertijd is het mortaliteitsrisico de afgelopen 20 jaar duidelijk gedaald en is de overleving bij kankerpatiënten gestegen.
Wat overleving betreft:
- De hoogste 20 jaarsoverleving wordt gezien bij schildklierkanker, prostaatkanker, melanoom en borstkanker.
- Long- en alvleesklierkanker blijven prognostisch ongunstig, al tonen beide duidelijke verbeteringen in netto vijfjaarsoverleving.
- De overleving bij melanoom en dikkedarmkanker is bij beide geslachten sterk verbeterd.
